fbpx


Những thiệt hại rất lớn do hạn, mặn năm 2020 là bài học để các địa phương ĐBSCL phải chủ động có các giải pháp ứng phó trong mùa khô năm nay.

Bài học năm 2020

Còn nhớ mùa khô năm 2020, hạn hán, xâm nhập mặn xẩy ra trên diện rộng ở vùng ĐBSCL, lúa cháy khô, cây trồng héo rủ vì hạn mặn, người dân phải xếp hàng dài để nhận từng can nước ngọt cứu trợ về uống, thuê xà lan, mua từng ghe nước ngọt từ nơi khác về để tưới cứu cây trồng…

Tiền Giang được mệnh danh là vương quốc trái cây của Việt Nam, đợt xâm nhập mặn mùa khô năm 2020 đã làm thiệt hại không nhỏ cho ngành hàng cây ăn trái của tỉnh, đặc biệt là cây sầu riêng, ảnh hưởng nặng nhất là vùng trồng sầu riêng của huyện Cai Lậy và thị xã Cai Lậy.

Nhiều vườn cây của người dân ĐBSCL phải thành củi khô trong đợt hạn mặn 2020. Ảnh: Minh Đảm.

Nhiều vườn cây của người dân ĐBSCL phải thành củi khô trong đợt hạn mặn 2020. Ảnh: Minh Đảm.

Mặc dù chính quyền địa phương đã chi hàng chục tỷ đồng vận chuyển nước ngọt giúp dân cứu vườn cây ăn quả nhưng tỷ lệ cây chết vẫn nhiều.

Tổng diện tích cây ăn trái bị thiệt hại do mặn mùa khô năm 2020 trên địa bàn Tiền Giang là 5.343 ha (các huyện phía Tây 5.195 ha, các huyện phía Đông 148 ha). Trong đó, tỷ lệ thiệt hại từ 30 đến 70% là 1.434 ha, tỷ lệ thiệt hại trên 70% (chết) là 3.909 ha.

Năm 2021, để chủ động đối phó hạn, mặn, bảo đảm sản xuất nông nghiệp và dân sinh khu vực ĐBSCL Chính phủ đã yêu cầu Bộ NN-PTNT phối hợp các địa phương tập trung các biện pháp ứng phó hiệu quả.

Trước hết, bảo đảm cuộc sống cho người dân, không được để bất kỳ hộ dân nào thiếu nước sinh hoạt và nước cho sản xuất, bảo vệ mùa màng và không để bùng phát dịch bệnh do thiếu nước.

Thực trạng đáng lo ngại hiện nay, do nguồn nước mặt khan hiếm và suy giảm vì hạn hán và mặn xâm nhập. Hướng sông Tiền, tình hình xâm nhập mặn đang diễn tiến ngày một trầm trọng.

Tại Tiền Giang, khu vực cống Xuân Hòa ở huyện Chợ Gạo, độ mặn đo được đã lên đến 6% từ cuối tháng 1/2020 và duy trì liên tục ở mức cao.

Đơn vị điều tiết cống Xuân Hòa đã phải đóng chặt cống từ đó đến nay nên khu ngọt hóa Gò Công (5 huyện phía Đông tỉnh Tiền Giang) không trao đổi nước được với sông Tiền.

Toàn vùng này có hơn 1.000 ha lúa vụ 3 đã xuống giống nên đứng trước nguy cơ thất trắng do thiếu nước tưới.

Người dân trữ nước ngọt mùa khô. Ảnh: Minh Đảm.

Người dân trữ nước ngọt mùa khô. Ảnh: Minh Đảm.

Địa phương phải chủ động

Diễn biến cực đoan của thời tiết trong những năm qua là thách thức thật sự đối với quyết tâm bảo đảm đời sống người dân cũng như sản xuất nông nghiệp vùng ĐBSCL. Bản thân các địa phương cũng phải chủ động có những quyết sách riêng cho mình để hạn chế thiệt hại do hạn, mặn. 

Ông Nguyễn Văn Tỉnh, Tổng Cục trưởng Tổng Cục Thủy lợi (Bộ NN-PTNT) cho biết, để thích ứng với biến đổi khí hậu, trong đó các nội dung liên quan đến phát triển nguồn nước đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2100, Bộ NN-PTNT đã triển khai xây dựng Đề án ‘Hiện đại hóa hệ thống thủy lợi phục vụ chuyển đổi, phát triển nông nghiệp bền vững tại các tiểu vùng sinh thái vùng ĐBSCL’, trong đó đề xuất những giải pháp dài hạn.

Theo Đề án, sẽ có cơ sở dữ liệu chuyên ngành và kết nối với cơ sở dữ liệu liên ngành, bao gồm dữ liệu về dòng chảy thượng nguồn sông Mê Kông, đáp ứng điều kiện ứng dụng công nghệ tiên tiến để hiện đại hóa công tác quản lý, vận hành hệ thống thủy…

Đáng chú ý, đề án này tập trung nguồn lực để sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới công trình để bảo đảm khả năng kiểm soát nguồn nước, chất lượng nước liên vùng, chủ động điều hòa, phân phối nguồn nước hợp lý.

Tiền Giang chủ động đắp kênh Nguyễn Tấn Thành trữ ngọt phục vụ khoảng 800.000 hộ dân ở Tiền Giang và Long An. Ảnh: Minh Đảm.

Tiền Giang chủ động đắp kênh Nguyễn Tấn Thành trữ ngọt phục vụ khoảng 800.000 hộ dân ở Tiền Giang và Long An. Ảnh: Minh Đảm.

Mới đây, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ đã và đang đầu tư 11 hệ thống công trình thủy lợi tại ĐBSCL.

Sau đợt hạn mặn năm 2015-2016, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt và đã nghiên cứu, đầu tư 11 công trình, hiện có 5 công trình đưa vào sử dụng sớm so với kế hoạch 5 – 14 tháng.

Các công trình còn lại đang được đầu tư và đẩy mạnh triển khai, nhất là hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé để điều tiết mặn ngọt cho toàn bộ vùng Hậu Giang và một phần của 2 tỉnh Kiên Giang – Cà Mau.

Đối với dự án Cái Lớn – Cái Bé của tỉnh Kiên Giang, Bộ NN-PTNT sẽ đầu tư giai đoạn 1, đồng thời nghiên cứu để chuyển nước ngọt cả cho tỉnh Cà Mau, cố gắng đến năm 2025 khắc phục cơ bản tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn ở khu vực này.

Dự kiến ngân sách nhà nước bỏ ra khoảng 30.000 tỷ đồng. Bộ NN-PTNT cũng đang làm việc với các ngân hàng như: Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á để có vốn vay tập trung cho nguồn nước sạch tại ĐBSCL, giải quyết ngay lập tức tình trạng thiếu nước sinh hoạt trong vòng 2 năm tới.

Tại Tiền Giang, hiện nay tỉnh này đang tích cực triển khai đầu tư các hồ chứa nước ngọt tại Khu vực quy hoạch phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (197,3 ha) và dự kiến ngăn kênh Nguyễn Tấn Thành làm hồ trữ nước ngọt cung cấp cho hơn 800.000 hộ dân mùa khô hạn.

Dự kiến sau khi các công trình này hoàn thành sẽ là một trong hai hồ trữ ngọt lớn nhất miền Tây. Đây là những quyết sách tích cực, kịp thời của lãnh đạo tỉnh Tiền Giang nhằm nhanh chóng ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu, xâm ngập mặn tại đây để sớm giảm bớt khó khăn cho sinh hoạt của người dân, ổn định và phát triển sản xuất nông nghiệp.

Nguồn bài viết